Just Society

SPP และสถาบันเพื่อการยุติธรรมแห่งประเทศไทย (องค์การมหาชน) ได้ร่วมกันปักหมุดอนาคตกระบวนการยุติธรรมสู่การสร้างสังคมที่เป็นธรรมอันเป็นการสร้างแนวทางในการยกระดับระบบยุติธรรมไทยให้สามารถเป็นส่วนสำคัญของการสร้างอนาคตสังคมที่เป็นธรรมที่มากขึ้นผ่านกระบวนการวางแผนฉากทัศน์ ซึ่งถือเป็นเป้าหมายในภาพรวมของโครงการในระยะ 3 ปี

โครงการนี้ในแต่ละระยะจะมีเป้าหมายที่ต่อยอดสูงขึ้นเป็นลำดับและมีปลายทางเพื่อปักหมุดอนาคตกระบวนการยุติธรรมสู่การสร้างสังคมที่เป็นธรรม โดยการศึกษาในปีแรกมีเป้าหมาย คือ การค้นหาสัญญาณที่ส่งผลต่อมิติความยุติธรรมทางสังคมสำหรับสร้างฉากทัศน์อนาคตสังคมที่เป็นธรรมของไทย (Scanning signals of different angles of justice for building just futures’ scenarios) ทั้งนี้ ประเด็นสำคัญของการศึกษาวิจัยในระยะแรกจะอยู่ที่การค้นหาสัญญาณทั้งจากภายในและภายนอกเพื่อทำความเข้าใจความไม่แน่นอนต่าง ๆ ต่อการมีสังคมที่เป็นธรรมของประเทศ ทั้งสัญญาณที่กระทบต่อการจัดสรรและกระจายทรัพยากรที่เป็นธรรม การสร้างการมีส่วนร่วมที่เสมอหน้ากัน และการสร้างการยอมรับในวัฒนธรรมและมุมมองการเมืองที่หลากหลายในประเทศ ก่อนที่จะนำไปสู่การสร้างฉากทัศน์ความเป็นไปได้ต่าง ๆ ของอนาคตความเป็นธรรมทางสังคมของไทย

สำหรับการศึกษาในปีที่ 2 คือ การมุ่งวิเคราะห์ช่องว่างของระบบและกระบวนการยุติธรรมในปัจจุบันของไทย รวมถึงบทบาทของตัวแสดงต่าง ๆ ภายใต้แต่ละฉากทัศน์ของอนาคตความเป็นธรรมทางสังคม (Testing exiting systems/processes/roles) โดยประเด็นสำคัญของการศึกษาวิจัยในระยะนี้จะอยู่ที่การทดสอบความสอดคล้องระหว่างระบบและกระบวนการยุติธรรมในปัจจุบันของไทย รวมถึงบทบาทของตัวแสดงต่างๆ กับแต่ละฉากทัศน์ของอนาคตความเป็นธรรมทางสังคม ซึ่งนอกจากฉากทัศน์ที่สร้างขึ้นในระยะแรกจะถูกนำมาเป็นฐานในการสร้างบทสนทนากับภาคส่วนต่าง ๆ ที่อยู่ในระบบยุติธรรมของไทยแล้ว Personas ของตัวแสดงทั้งหลายที่สอดรับกับแต่ละฉากทัศน์จะถูกพัฒนาขึ้นด้วย เพื่อเป็นฐานสำคัญในการทบทวนบทบาทของแต่ละฝ่ายและการวางแผนในการปรับโฉม (transformation) ต่อไป

ส่วนการศึกษาในปีสุดท้ายจะเป็นการปรึกษาหารือเพื่อวางแผนฉากทัศน์สำหรับการยกระดับระบบและกระบวนการยุติธรรม รวมถึงการปรับบทบาทของภาคส่วนต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง เพื่อร่วมกันสรรสร้างอนาคตสังคมที่เป็นธรรมให้กับประเทศต่อไป (Deliberating new systems/processes/roles) อนึ่ง เมื่อมีฉากทัศน์ต่างๆ ของอนาคตความเป็นธรรมทางสังคมของประเทศไทย รวมถึงมี Personas ของบทบาทที่พึงเป็นของภาคส่วนต่าง ๆ ในระบบยุติธรรมภายใต้แต่ละฉากทัศน์แล้ว ในระยะนี้จะเป็นการวางแผนฉากทัศน์ร่วมกันอย่างจริงจัง โดยการคิดย้อนกลับ (Back casting) สิ่งที่ต้องดำเนินการเพื่อยกระดับระบบและกระบวนการยุติธรรม รวมถึงสร้างการปรับตัวให้กับตัวแสดงต่าง ๆ เพื่อให้มีส่วนในการสร้างการเปลี่ยนแปลงสังคมไทยให้ไปสู่การเป็นสังคมที่เป็นธรรมที่มากขึ้น โดยทิ้งท้ายด้วยการใช้ Future triangle ในการวิเคราะห์ปัจจัยผลัก (Pull) ปัจจัยเสริม (Push) และปัจจัยถ่วง (Weight)